Er is hier in Beijing een erg sterke kunstenaarsvibe aanwezig. Er zijn verschillende kunstenaarsgemeenschappen, die vaak zelfs geografisch gegroepeerd zijn. Zo is er onder andere het kunstdistrict ‘798’, voortgesproten uit een in de jaren ‘80 door kunstenaars gekraakte fabriek. Waar dit oorspronkelijk een broedplaats was van creatieve uitingen, is het ondertussen uitgegroeid tot een heel district bezaaid met studio’s van artiesten, kunstgalleriën, koffie- en eethuizen, en kleine winkeltjes. Met de tijd kwam hier helaas ook de commercie binnen, en het geheel voelt soms wel erg westers aan. Vorig jaar opende hier zelfs een Nike store…
Veel kunstenaars keerden zich hiervan af, en verkasten naar het iets verder gelegen Caochangdi. In dit kleine dorp binnen de stad (het wordt ook nog steeds Caochangdi village genoemd) was Ai Wei Wei de eerste om hier een kunstenaarsgemeenschap op te richten. Hij bouwde er een aantal gegroepeerde huizen/studios waar kunstenaars rustig konden wonen en werken.
Vorige week kreeg ik de kans om een aantal van deze studios te bezoeken, een kans die ik natuurlijk met beide handen gegrepen heb. We kregen een rondleiding door Valerie, de vrouw van Wang Qinsong, een invloedrijke fotograaf, en die beiden ook in deze compound opgericht door Ai Wei Wei wonen.
We bezochten er onder andere de studio van He YunChang, één van China’s meest belangrijke performance artists van dit moment. In zijn werk staat vooral lichamelijke uithouding centraal, hij liet zich onder andere 24 uur opsluiten in een kubus van cement. Geïnteresseerden moeten hem maar eens googelen.
Naast deze grote namen bezochten we ook een kleine kunstenaarsgemeenschap even buiten Caochangdi village, waar deze kunstenaars serres omgebouwd hebben tot studio’s en woonruimtes. Je voelt hier zeker de ‘vibe’ hangen, en ongetwijfeld zullen hier veel kruisbestuivingen plaatsvinden tussen de oudere generatie van kunstenaars die zich hier gevestigd hebben en de jongere garde.
Naast deze kunstenaarsgemeenschappen zijn er in Caochangdi ondertussen ook al veel kunstgalleriën gevestigd (waaronder degene waar ik werk), voornamelijk gespecialiseerd in hedendaagse kunst. Doordat er hier in Beijing echter zo veel kunstgalleriën aanwezig zijn is het niet evident om rendabel te blijven, iets waar ook Art Channel Gallery mee worstelt. De Chinese kunstmarkt is niet erg gezond vergeleken met de Europese kunstmarkt. Waar er bij ons veel verzamelaars zijn die ook kunstliefhebbers zijn, wordt de markt hier bepaald door ofwel westerse verzamelaars ofwel Chinese verzamelaars die enkel kopen voor speculatie.
Als gevolg daarvan richten de kunstenaars zich erg op de Westerse markt, en vervalt hun werk vaak in een volgen van de westerse hedendaagse kunst. Dit is iets waar de Chinese kunstenaars erg mee worstelen. Ze zijn vaak opgeleid met een westerse kunstgeschiedenis, leren de kunst appreciëren met een westerse blik, en raken daardoor de voeling met hun eigen geschiedenis kwijt. Geen andere kunstenaar probeert dit harder te ontworstelen dan Wang Guangyi. Vandaag bezocht ik een overzichtstentoonstelling van hem in het Today Art Museum, en in zijn werken kon je duidelijk een evolutie zien hierin.
Er is iets aan het broeden in de kunstwereld van China. Chinese kunstenaars slagen erin om steeds minder de kunsttaal en -stromingen van het Westen te volgen, en een eigen beeldtaal te ontwikkelen. Alhoewel wij thuis alleen maar verhalen horen over censuur, verbaas ik mij erover dat veel (zelfs maatschappijkritische) werken hier toch openbaar tentoongesteld worden.
Maar op andere vlakken merk je de invloed van de censuur des te harder… skype-gesprekken die plots afgebroken worden, google die raar doet, vrienden die plots beginnen te fluisteren als het over bepaalde onderwerpen gaat… .
Maar goed, ik heb er hier ondertussen al 2 maanden opzitten, nog 1 maand te gaan alvorens ik naar warmere oorden vertrek, en ik moet zeggen, ik kijk al uit naar het volgende deel van mijn reis!
